Almanca Tercüme

Ad öbeği dili: Almanca resmî üslup

Alman resmî yazısının belirleyici özelliği ad öbeğine dayalı üsluptur. Türkçede fiille kurulan bir ifade, Almancada çoğu kez tek bir ad öbeğine sıkışır ve bu öbeğin içindeki her öge, öbeği yöneten edatın istediği duruma girer. Çevirmenin asıl işi kelime bulmak değil, bu durum zincirini doğru kurmaktır: yanlış bir tamlayan durumu, cümlenin hukuki anlamını sessizce değiştirir. Yan cümlede yüklemin sona kaymasıyla birlikte, uzun bir Türkçe hükmün Almanca karşılığında okurun anlamı kavraması cümlenin en sonuna kadar ertelenir.

İkinci teknik konu birleşik adların oluşumudur. İki adı yan yana yazmak yetmez; aradaki bağlantı sesi kurallıdır ve yanlış kurulan bir birleşik ad, resmî metinde uydurma bir terim izlenimi verir. Terim kısaltmalarında da benzer bir tuzak vardır: Türkçe kısaltmayı olduğu gibi bırakmak, Alman memurun belgeyi eksik saymasına yol açar.

Türkçeden Almancaya en sık yapılan hatalar

Hataların çoğu, iki ülkenin idari yapısının birebir örtüştüğü varsayımından doğar. Türkiye’deki bir işlem adı Almanya’da başka bir makamın yetkisindedir; karşılık verilirken makamın adı değil, işlevi esas alınmalıdır.

Bir başka yaygın hata, benzer görünen kelimelere güvenmektir. Türkçeye başka yollardan geçmiş bazı kelimeler bu dilde bambaşka bir anlam taşır; özellikle ticaret ve sigorta metinlerinde bu tür sözde eşdeğerler, sorumluluğun kimde olduğunu değiştirebilir. Resmî çeviride kelimenin tanıdık gelmesi değil, ilgili mevzuattaki tanımı esas alınır.

Uzunluk açısından Almanca karşılık genellikle Türkçeden daha az kelime, ancak çok daha uzun tek tek kelimeler içerir. Sonuç, dar sütunlu tablolarda ve mühürlü belgelerin sınırlı alanlarında satır bölme sorunudur; bu, kelimeyi kısaltarak değil, tablo düzenini yeniden kurarak çözülür.

Talebi belirleyen üç akış

Birinci akış aile birleşimidir: doğum, evlenme, boşanma ve velayet kayıtları ile gelir belgeleri birlikte istenir ve dosyanın tamamı aynı elden çıkmalıdır; farklı çevirmenlerin aynı kişiyi farklı yazması tek başına ret sebebidir. İkinci akış mesleki tanınmadır. Sağlık, mühendislik ve el sanatları mesleklerinde diploma tek başına yetmez; müfredat, uygulama saatleri ve sınav içerikleri istenir, bu da hacmi büyütür. Üçüncü akış sanayidir: makine ve otomotiv tedarik zincirinde teknik şartname, kalite el kitabı ve güvenlik veri sayfaları düzenli olarak çevrilir.

Bu akışlara emeklilik ve sosyal güvenlik yazışmaları eklenir. Uzun yıllar çalışıp Türkiye’ye dönen kişilerin hizmet dökümleri, sigorta prim kayıtları ve mahkeme kararları iki ülke kurumları arasında gidip gelir. Bu dosyalarda tarih aralıklarının ve işveren unvanlarının birebir aktarılması, hesaplamanın doğruluğunu doğrudan belirler.

Sayı, ölçü ve adres yazımı

Ondalık ayırıcı virgül, binlik ayırıcı noktadır; Türkçedeki alışkanlık aynı olduğundan hata yapılmaz, ancak İngilizce ara metinlerden geçmiş belgelerde sıra tersine dönmüş olabilir ve bu, tutarı bin kat değiştirir. Adreste sokak adı önce, kapı numarası sonra yazılır; posta kodu şehir adının önündedir. Türk adresini kaynak sırayla bırakmak tebligatın ulaşmamasına yol açar, bu nedenle adres alanı biçim olarak yeniden düzenlenir ancak içeriği değiştirilmez.

Ad ve tarih biçimi

Alman kayıt sistemleri Türkçe özel harfleri kabul eder; bu nedenle adın sadeleştirilmesi değil, pasaportla aynı yazılması beklenir. Kadınların evlilik öncesi soyadı ayrı bir alandır ve Türk nüfus kaydındaki “kızlık soyadı” bu alana taşınmalıdır. Türkçede tek kelime olan ikinci adlar bölünmemeli, göbek adı ayrı bir kişi adı gibi gösterilmemelidir.

Tarih gün, ay, yıl sırasıyla ve noktayla yazılır; ay adı harfle verildiğinde büyük harfle başlar. Uzun resmî metinlerde yılın başındaki sıfırların düşürülmesi ve “tarihinde” kalıbının edat yerine tarih kalıbıyla karşılanması, belgenin makine okumasında sorun çıkarmaz. Belgeyi göndermeden hangi makama sunulacağını yazın; ardından teklif ekranından süreyi görebilir ve birim ücretleri inceleyebilirsiniz.

Buradaki değerler güncel tarifeye dayanır; nadir dillerde tercüman uygunluğu süreyi uzatabilir. Karar vermeden önce kurumun kendi yayınına bakmakta fayda var.