Teknik Tercüme

Bu alanın en belirgin özelliği hacim ve tekrardır. Bir ürün ailesinin kılavuzları birbirinin türevidir; aynı uyarı cümlesi yüzlerce yerde geçer. Bu yüzden teknik çeviri, tek başına bir dil işi değil, aynı zamanda bir içerik yönetimi işidir.

Terim veri tabanı olmadan tutarlılık olmaz

Teknik metinlerde bir parçanın adı metin boyunca tek bir karşılıkla anılmalıdır. Aynı bileşene bir sayfada “yatak”, diğerinde “rulman” denmesi, servis personelinin yanlış parça talep etmesine yol açar. Bunu güvence altına almanın yolu, işin başında müşteriyle mutabık kalınmış bir terim veri tabanı kurmaktır.

Terim veri tabanı ayrıca bir kurumsal varlıktır. Şirket tedarikçi değiştirdiğinde bu liste kendisiyle birlikte gider ve yeni ekip aynı dili konuşmaya devam eder. Sözleşmede terim veri tabanının ve çeviri belleğinin mülkiyetinin müşteride olduğunu belirtmek, ileride pahalıya mal olacak bir bağımlılığı baştan önler.

Dosya biçimleri ve sayfa düzeni

Teknik dokümanlar nadiren düz metin olarak gelir. Çizim üzerine yerleştirilmiş etiketler, tablolar, otomatik oluşturulan içindekiler listeleri ve çapraz atıflar, çevirinin biçim tarafını asıl işin bir parçası hâline getirir. Hedef dilde metnin uzaması, sabit genişlikli kutulara sığmama sorununu doğurur.

Güvenlik uyarıları ayrı bir kategoridir

Kılavuzlardaki uyarı metinleri, sıradan açıklama cümleleri gibi ele alınamaz. Tehlike düzeyini bildiren başlıklar, bu başlıkların sırası ve uyarının cümle yapısı çoğu zaman ilgili standartlarda tanımlanmıştır. Çevirmenin buradaki serbestliği en aza iner; yapılması gereken, hedef dildeki yerleşik karşılıkları kullanmaktır.

Aynı şekilde ölçü birimleri, tolerans değerleri ve model kodları çeviride dokunulmaz alanlardır. Bir vida ölçüsünün ya da bir gerilim değerinin “yerelleştirilmesi” ciddi bir hatadır; bu değerler kaynaktaki biçimiyle taşınır.

İstisna, ondalık ayracı gibi salt biçimsel unsurlardır. Bunlar hedef dilin yazım kuralına uyarlanabilir; ancak uyarlama yapılıyorsa belge boyunca tutarlı olmalıdır. Aynı tabloda iki farklı ondalık gösterimi kullanmak, teknik bir dokümanda güvenilirliği doğrudan zedeler.

Talimat cümlesi nasıl kurulur?

Teknik metinlerin büyük bölümü talimattır ve talimat cümlesinin kendine özgü bir dil bilgisi vardır. Etkili talimat kısa, tek eylemli ve emir kipindedir. Kaynak metinde uzun ve iç içe geçmiş bir cümle varsa, bunu hedef dilde aynı yapıda bırakmak sadakat değil, kullanılabilirlik kaybıdır.

Aynı şekilde koşul ifadeleri, eylemin önüne alınır: koşul önce, eylem sonra gelirse okuyucu adımı yanlış sırada uygulamaz. Zaman bağlaçlarının doğru aktarılması da kritik bir kontrol maddesidir; “işlem tamamlandıktan sonra” ile “işlem sırasında” arasındaki fark, sahada güvenlik sonucu doğurabilir.

Üçüncü ilke tekdüzeliktir. Edebî metinde eş anlamlı kullanmak zenginlik sayılır; teknik metinde ise hatadır. Aynı eylem her seferinde aynı fiille anlatılır. Bu, hem okuyucunun yükünü azaltır hem de çeviri belleğinin verimini artırır.

Çok dilli projelerde kaynak metnin rolü

Bir kılavuz on dile çevrilecekse, kaynak metnin kalitesi maliyetin en büyük belirleyicisi hâline gelir. Kaynaktaki her belirsizlik, on ayrı çevirmen tarafından on ayrı soruya dönüşür ve her biri ayrı ayrı yanıtlanır. Kaynak metnin çeviriye hazırlanması, bu nedenle tasarruf kalemidir.

Hazırlık üç işten oluşur: belirsiz zamirlerin açıkça yazılması, aynı kavram için tek terim kullanılması ve kültüre özgü örneklerin sadeleştirilmesi. Bu üç düzeltme kaynakta bir kez yapıldığında, on dilde birden kazanç sağlar.

Çok dilli projelerde ikinci belirleyici, soru yönetimidir. Çevirmenlerden gelen soruların tek bir listede toplanması ve verilen cevapların bütün dillere aynı anda dağıtılması gerekir. Aksi hâlde aynı belirsizlik her dilde farklı biçimde çözülür ve on farklı kılavuz on farklı şey anlatır. Bu liste, projenin sonunda kaynak metnin bir sonraki sürümü için de en değerli girdidir.

Üçüncü unsur, dillerin aynı anda değil sırayla yayına alınmasıdır. Bütün dillerin tek seferde bitmesini beklemek yerine, hazır olan dilin yayına alınması hem geri bildirimi hızlandırır hem de sonraki dillerde aynı hatanın tekrarlanmasını önler. Kaynak metinde ortaya çıkan bir düzeltme, henüz başlanmamış dillere maliyetsiz biçimde yansıtılabilir.

Süreç adımları

1. Dosyalar analiz edilir; toplam hacim, tekrar oranı ve daha önce çevrilmiş bölümler raporlanır.
2. Terim listesi çıkarılır ve müşterinin teknik ekibinin onayına sunulur.
3. Çeviri, konu alanına hâkim çevirmenle yapılır; belirsiz noktalar için soru listesi tutulur.
4. Teknik kontrol: sayısal değerler, model kodları, çapraz atıflar ve uyarı metinleri denetlenir.
5. Sayfa düzeni yeniden kurulur; taşan metinler, bozulan tablolar ve kesilen etiketler düzeltilir.
6. Son görsel kontrol yapılır ve çeviri belleği güncellenerek müşteriye teslim edilir.

Fiyatı ne belirler?

Teknik çeviride en çok yanlış anlaşılan konu, kelime sayısının tek başına maliyeti göstermediğidir. Bin sayfalık bir kılavuz ailesinde metnin önemli bir bölümü tekrar edebilir; analiz raporu bu tekrarı gösterir ve tekrar eden bölümler farklı bir kademeden fiyatlandırılır. Analiz raporu istemeyen alıcı, aslında zaten sahip olduğu içerik için tam ücret öder.

İkinci kalem sayfa düzeni işidir ve çeviri ücretinden ayrı değerlendirilir. Üçüncüsü dil sayısıdır: aynı kaynak metnin çok dile çevrildiği projelerde hazırlık maliyeti bir kez oluşur ve dil başına maliyet düşer. Çalıştığımız dilleri dil sayfalarında, fiyat mantığını fiyatlar sayfasında bulabilirsiniz.

Sık karşılaşılan durumlar

• Kaynak metnin kendisi belirsizdir. Teknik dokümanlar çoğu zaman aceleyle yazılır. İyi bir çevirmen bu belirsizlikleri soru listesiyle raporlar; bu liste müşteri için ücretsiz bir kalite denetimidir.
• Kılavuz sonradan güncellenir. Sürüm farkı yönetilmezse aynı içerik ikinci kez ödenir. Güncellemelerde yalnızca değişen bölümler işlenmelidir.
• Görsellerin içindeki yazılar. Şekil üzerine gömülü metinler dışa aktarılmadığında çeviri eksik kalır ve bu genellikle en son fark edilir.
• Makine çevirisiyle karışık dosyalar. Müşterinin ön çeviri yaptırdığı dosyalar, düzeltme mi yoksa yeniden çeviri mi gerektirdiği açıkça belirlenmeden fiyatlandırılamaz. Dosyalarınızı teklif formu üzerinden iletebilirsiniz.