Apostil Onaylı Tercüme

Apostil onaylı tercüme ise iki işin birleşimidir: belgenin hedef dile çevrilmesi ve zincirin apostil şerhiyle kapatılması. Bu iki işin hangi sırayla yapılacağı, sürecin en kritik ve en çok hata yapılan noktasıdır.

Önce çeviri mi, önce apostil mi?

Tek bir doğru cevap yoktur; cevap belgenin nereye gideceğine bağlıdır. İki temel senaryo vardır. Birincisinde asıl belgeye apostil alınır, sonra apostilli belge bütün olarak çevrilir; hedef ülke hem belgeyi hem şerhi kendi dilinde görmek istiyorsa bu yol izlenir. İkincisinde önce noter onaylı çeviri yapılır, apostil bu onaya vurulur; hedef ülke Türkiye’de üretilmiş çeviriyi onaylı görmek istediğinde bu yol geçerlidir.

Bazı ülkeler ise çevirinin kendi topraklarında, kendi yetkilendirdiği tercümanca yapılmasını şart koşar. Bu durumda Türkiye’de yalnızca asıl belgeye apostil alınır ve çeviri hedef ülkede yaptırılır. Almanya, Fransa, İspanya gibi yeminli tercüman rejimine sahip ülkelerde bu ihtimal daha yüksektir. Ülke ülke rejim farklarını ülke rehberinde topladık.

Apostili hangi makam veriyor?

Türkiye’de apostil yetkisi tek elde toplanmamıştır; belgenin türüne göre farklı makamlar yetkilidir. İdari belgeler için valilikler ve kaymakamlıklar, adli belgeler için ise ağır ceza mahkemesi bulunan merkezlerdeki adalet komisyonu başkanlıkları görevlidir. Yanlış makama gitmek, günlerce sürebilen bir gecikme demektir.

Belge türü	Sınıf	Yetkili makam
Nüfus kayıt örneği, doğum ve evlenme belgesi	İdari	Valilik / kaymakamlık
Diploma ve transkript	İdari	Valilik / kaymakamlık
Mahkeme kararı, adli sicil kaydı	Adli	Adalet komisyonu başkanlığı
Noter onaylı vekâletname veya çeviri	Adli	Adalet komisyonu başkanlığı
Ticaret sicil belgeleri	İdari	Valilik / kaymakamlık

Belge hangi ilde düzenlendiyse apostil kural olarak o ilin yetkili makamından alınır. Farklı şehirlerde düzenlenmiş belgelerden oluşan bir dosyada, apostil işlemleri de birden fazla ilde yürütülür. Hangi şehirlerde işlem yürüttüğümüzü iller sayfasında görebilirsiniz.

Apostil sistemine dâhil olmayan ülkeler

Hedef ülke sözleşmeye taraf değilse apostil işe yaramaz; bunun yerine tasdik zinciri işletilir. Bu zincir tipik olarak noter onayı, ardından ilgili bakanlık tasdiki ve son olarak hedef ülkenin Türkiye’deki temsilciliğinin tasdikinden oluşur. Zincir daha uzun sürer ve temsilciliğin kendi randevu takvimine bağlıdır.

Üyelik durumu sabit değildir: son yıllarda birçok ülke sözleşmeye katıldı, bazılarının uygulaması ise geçiş dönemindedir. Bu nedenle işleme başlamadan önce hedef ülkenin güncel durumunu sözleşmenin resmî taraf listesinden teyit etmek gerekir. Biz de ülke sayfalarında bu teyit uyarısını daima birlikte veriyoruz.

Kalite güvencesi: şerhin kendisi de çeviridir

Apostil şerhi standart numaralı alanlardan oluşur ve bu alanların başlıkları sözleşme metninde belirlenmiştir. Şerh çevrildiğinde bu standart yapının korunması, alan numaralarının yerinde bırakılması ve şerhi veren makamın adının resmî yazımıyla aktarılması gerekir. Serbest bir çeviri, hedef kurumda şerhin tanınmamasına yol açabilir.

İkinci kontrol noktası, belge ile şerh arasındaki bağın fiziksel olarak korunmasıdır. Apostilli belgenin sayfaları ayrılmamalı, üzerine ek işlem yapılmamalıdır. Çeviri, belgeye sonradan eklenecekse hangi nüshaya bağlandığı açıkça görülmelidir.

Apostil neyi doğrulamaz?

Apostille ilgili yanlış beklentilerin çoğu, şerhin kapsamının abartılmasından doğar. Apostil, belgenin içeriğinin doğru olduğunu söylemez. Bir diplomanın apostilli olması, o diplomanın hedef ülkede geçerli sayılacağı anlamına da gelmez; denklik ve tanıma tamamen ayrı bir süreçtir ve ayrı bir kurum tarafından yürütülür.

Aynı şekilde apostil, çevirinin doğruluğuna ilişkin bir güvence de vermez. Noter onaylı bir çeviriye vurulan apostil, yalnızca noterin yetkisini doğrular. Çevirinin niteliğinden sorumlu olan hâlâ tercümandır. Bu üç katmanın (içerik, çeviri, yetki) ayrı ayrı sorumluluk taşıdığını bilmek, dosyanın nerede takılabileceğini önceden görmeyi sağlar.

Üçüncü yanlış beklenti hız üzerinedir. Apostil, tasdik zincirini kısaltır ama süreci sıfırlamaz; belgenin temini, çevirisi ve gerekiyorsa ön onayı hâlâ kendi süresini ister. Zincirin en yavaş halkası genellikle apostil değil, belgenin kurumdan alınmasıdır.

Türkiye’de kullanılacak yabancı belgeler

Süreç ters yönde de işler. Yurt dışında düzenlenmiş bir belgenin Türkiye’de kullanılabilmesi için, kendi ülkesinde apostil almış olması beklenir. Türkiye’deki noterlik ya da valilik, yabancı bir makamın yetkisini tasdik etmez; bu yüzden zincirin ilk halkası daima belgenin düzenlendiği ülkede kurulur.

Apostilli yabancı belge Türkiye’ye ulaştıktan sonra, hem belge hem şerh Türkçeye çevrilir ve gerekiyorsa çeviri noter onayından geçirilir. Sık yapılan hata, yalnızca belgenin çevrilip apostil şerhinin çevrilmeden bırakılmasıdır; bu durumda dosya eksik sayılabilir.

Hedef ülke sözleşmeye taraf değilse, Türkiye’ye getirilecek belge için de tasdik zinciri işletilir: belgenin kendi ülkesindeki yetkili makam onayı, ardından Türkiye’nin o ülkedeki temsilciliğinin tasdiki. Bu yol daha uzun sürdüğü için, seyahat planı yapılmadan önce başlatılmalıdır.

Yabancı belgelerde ikinci sık sorun, belgenin Türkiye’deki karşılığının bulunmamasıdır. Başka bir ülkenin kendine özgü bir kayıt biçimi, Türkçede birebir karşılığı olmayan bir belge adı taşıyabilir. Böyle durumlarda doğru yaklaşım, belge adını tanımlayıcı biçimde aktarmak ve kaynak dildeki adını da çeviride korumaktır; yerel bir belge adıyla eşleştirmek, olmayan bir denklik iddiası üretir.

Fiyatı ne belirler?

Apostil şerhinin kendisi için ödenen resmî kalem ile çeviri hizmeti bedeli ayrı ayrı düşünülmelidir. Çeviri tarafında maliyeti belirleyen unsurlar sayfa sayısı, dil çifti ve belgenin teknik yoğunluğudur. Süreç tarafında ise iş yükünü belirleyen şey belge sayısı değil, dosyanın kaç farklı makamdan geçeceğidir.

Tek bir diploma için tek bir valilik ziyareti yeterken, üç şehirde düzenlenmiş beş belgelik bir dosya çok daha fazla koordinasyon gerektirir. Bu nedenle apostilli işlerde teklif, belge listesi görülmeden verilemez. Kalem kalem nelerin fiyata dâhil olduğunu fiyatlar sayfasında açıklıyoruz.

Sık karşılaşılan durumlar

• Apostil sonrası düzeltme. Şerh alındıktan sonra belgede yapılan en küçük değişiklik apostili işlevsiz bırakır; süreç baştan başlar.
• E-imzalı belgeler. Elektronik olarak üretilmiş bazı belgelerde apostil süreci farklı işler. Belgenin karekodlu bir doğrulama adresi varsa, hedef kurumun bunu kabul edip etmediği önceden sorulmalıdır.
• Çok dilli standart belgeler. Bazı nüfus belgeleri çok dilli düzenlenebilir ve bu hâlde ayrıca çeviri istenmeyebilir; ancak apostil şartı ortadan kalkmaz.
• Süre sınırı. Apostilin kendisinin bir geçerlilik süresi yoktur, fakat altındaki belgenin olabilir. Kurumlar çoğu zaman belgenin tarihine bakar, şerhin tarihine değil.

Belge listenizi teklif formu üzerinden ilettiğinizde, her belge için hangi makamın yetkili olduğunu ve hangi sıranın izleneceğini önceden çıkarıp paylaşıyoruz.

Aşağıdaki anlatım tipik uygulamayı özetler; kurum pratiği değişebilir. Karar vermeden önce kurumun kendi yayınına bakmakta fayda var.