Makine Çevirisi Sonrası Düzeltme (MTPE)

Makine çevirisi son yıllarda belirgin biçimde gelişti; ancak gelişmesi, hatalarının azalması değil karakter değiştirmesi anlamına geldi. Ham çıktı artık akıcı görünür, bu yüzden hataları da gözden kaçması daha kolay olan türdendir: var olmayan bir cümlenin uydurulması, olumsuzun olumluya dönmesi, terimin bağlama göre yanlış seçilmesi. MTPE’nin değeri tam da bu sinsi hataları yakalamaktır.

Hangi metinler uygundur, hangileri değildir?

Her metin MTPE’ye uygun değildir. Tekrar oranı yüksek, düz anlatımlı ve terminolojisi oturmuş metinler makineden iyi çıkar: ürün açıklamaları, kullanım kılavuzlarının rutin bölümleri, iç dokümantasyon. Buna karşılık yaratıcı, çift anlamlı ya da hukuki sonuç doğuran metinlerde makine çıktısı hem yetersiz hem risklidir. Bir sözleşmede ya da bir reklam sloganında MTPE değil, doğrudan uzman çevirisi gerekir.

Bu yüzden ilk adım her zaman uygunluk değerlendirmesidir. Metin MTPE’ye uygun değilse bunu baştan söylemek, sonradan çıkacak sorunları önler. Resmî işlemlerde kullanılacak belgelerde de makine kökenli çeviri önerilmez; bu belgeler için belge rehberi sayfasındaki onaylı çeviri süreçleri geçerlidir.

Süreç nasıl işler?

MTPE süreci, makinenin işi bitirdiği yerde değil, tam tersine orada başlar. Ham çıktı bir taslaktır; asıl emek, bu taslağı güvenilir hâle getiren insan denetimidir. Bu yüzden akışın merkezinde, çıktının kaynakla karşılaştırılarak okunması yer alır. Süreç boyunca amaç, makinenin hızından yararlanırken onun ürettiği sinsi hataları elemektir. Aşağıdaki adımlar, seçilen düzey hafif de olsa tam da olsa aynı sırayı izler; yalnızca her adımda gösterilen titizliğin derecesi değişir. Sürecin en başında yapılan uygunluk değerlendirmesi ise belirleyicidir; çünkü yanlış bir metnin MTPE’ye sokulması, sonraki tüm adımları boşa çıkarır.

1. Uygunluk değerlendirmesi. Metnin türü ve amacı incelenir; MTPE’ye uygun olup olmadığı belirlenir.
2. Düzey seçimi. Hafif mi tam düzeltme mi yapılacağı, metnin gideceği yere göre kararlaştırılır.
3. Terim hazırlığı. Varsa müşterinin sözlüğü ve tercih ettiği terimler tanımlanır; makine bu terimleri kendiliğinden bilmez.
4. Düzeltme. Uzman, çıktıyı kaynakla karşılaştırarak okur; uydurma, atlama ve terim hatalarını öncelikle giderir.
5. Son kontrol. Sayılar, adlar ve olumsuzluk yapıları ayrıca doğrulanır; bunlar makinenin en çok kaydığı yerlerdir.

Teslim biçimi ve dikkat noktaları

Teslim edilen metin, seçilen düzeye göre ya güvenilir ama sade ya da yayına hazır ve doğal olur. Beklentinin baştan doğru kurulması önemlidir: hafif düzeltme istenmiş bir metnin insan çevirisi kadar akıcı olmasını beklemek yanlış olur. Bu yüzden hangi düzeyin ne vaat ettiği sözleşmede açıkça yazılır.

Bu hizmete özgü en kritik nokta, gizlilik ve veri güvenliğidir. Ücretsiz çevrimiçi çeviri araçlarına yapıştırılan bir metin, o hizmetin sunucularına gitmiş sayılır. Gizli ya da kişisel veri içeren belgelerde bu kabul edilemez. MTPE’de kullanılan motorun nerede çalıştığı, verinin saklanıp saklanmadığı somut olarak sorulması gereken bir konudur; gizlilik gerektiren işlerde açık kaynaklı, veri sızdırmayan çözümler tercih edilir.

İnsan çevirisi mi, MTPE mi?

MTPE ile doğrudan uzman çevirisi arasındaki seçim, çoğu zaman hız ve bütçe ile kalite arasında bir denge kurmaktır. Büyük hacimli, kısa ömürlü ve iç kullanıma dönük bir metinde MTPE mantıklıdır; markanın yüzü olacak, uzun süre yayında kalacak ya da hukuki sonuç doğuracak bir metinde ise doğrudan çeviri daha güvenlidir. Bu karar metin metin verilir; aynı kurumun bir belgesi MTPE’ye uygunken bir diğeri olmayabilir.

Dil çifti de bu seçimi etkiler. Makine çevirisi bazı dil çiftlerinde belirgin biçimde iyi, bazılarında ise zayıf sonuç verir; Türkçenin ek yapısı ve söz dizimi, kimi çiftlerde çıktıyı daha kırılgan kılar. Bu yüzden bir dil çiftinde işe yarayan MTPE yaklaşımı, bir başkasında beklentiyi karşılamayabilir. Karar verirken metnin türü kadar hedef dilin de göz önünde tutulması gerekir; uygun olmayan durumda dürüst öneri, tasarruf vaadi yerine doğrudan çeviridir.

Fiyatı ne belirler?

MTPE’nin ekonomik olması, makine çıktısının kalitesine bağlıdır. Çıktı iyiyse düzeltme az olur ve maliyet düşer; çıktı kötüyse düzeltme neredeyse yeniden çeviriye döner ve beklenen tasarruf ortadan kalkar. Bu yüzden MTPE her zaman ucuz değildir; ucuz olacağı, ancak metin ve dil çifti uygun olduğunda söylenebilir. Dürüst bir teklif, çıktıyı görmeden verilmez.

Metninizin MTPE’ye uygun olup olmadığını değerlendirmek için örnek bir bölümü teklif formu üzerinden paylaşabilirsiniz. Fiyat kademelerini fiyatlar sayfasında görebilir, uygun olmayan metinler için doğrudan çeviri seçeneklerini çeviri hizmetleri sayfasından inceleyebilirsiniz.

Sık karşılaşılan durumlar

• Yanlış metin türü. Reklam ya da hukuki metin için MTPE istenmesi; bu metinlerde makine kökenli çıktı önerilmez.
• Gizli veri. Kişisel veri içeren belgenin açık bir çevrimiçi araçtan geçirilmiş olması; kaynağın nereye gittiği baştan sorgulanmalıdır.
• Beklenti uyuşmazlığı. Hafif düzeltme fiyatına tam düzeltme kalitesi beklenmesi; düzey ve vaat baştan netleşmelidir.
• Gizli hatalar. Akıcı görünen çıktının olumsuzu olumlu yapması gibi hatalar; bu yüzden sayı, ad ve olumsuzluk yapıları ayrıca kontrol edilir.

Buradaki bilgiler genel niteliktedir; başvuru öncesi güncel şartlar doğrulanmalıdır. Son durumu işlemi yapacak makamdan öğrenmenizi tavsiye ederiz.