Mevzuat

“Yeminli tercüman” statüsü nereden gelir?

Türkiye’de çevirmenliği tek başına düzenleyen bir meslek kanunu yoktur. Yeminli tercümanlık, Noterlik Kanunu Yönetmeliği’nin 96. maddesinden doğar: noter, çeviriyi yapacak kişinin ilgili dili doğru bildiğine diploma veya diğer belgeler üzerinden kanaat getirir, ardından tercümana yemin ettirip bir yemin tutanağı düzenler. Tutanakta tercümanın kimliği, adresi, öğrenim derecesi ve bildiği diller yer alır ve tutanak noterlik dairesinde özel bir kartonda saklanır. Yönetmelik açıktır: noter, kartonunda yemin tutanağı bulunmayan bir kimseye çeviri yaptıramaz.

Bunun pratik sonucu şudur: yeminli tercüman yetkisi ülke geneline değil, yemin ettiği noterliğe bağlıdır. “Yeminli çeviri” talebiniz, tercümanın kayıtlı olduğu noterlik üzerinden karşılanır.

Noter onayı çeviriye ne ekler?

Noterlik Kanunu’nun 103. maddesine göre bir dilden diğerine çeviri yapıldığında noter, metnin altına bir şerh verir. Noter yeminli tercüman kullanmışsa bu şerhin tercümanın kimliğini ve adresini içermesi, altının noter tarafından tarih yazılıp imzalanarak mühürlenmesi gerekir. Yani noter çevirinin dil bakımından doğruluğunu değil, kimin çevirdiğini ve o kişinin yeminli olduğunu tasdik eder.

Kanunun 104. maddesi, ilgilinin bulunduğu yerde çeviri yaptırılamaması hâlinde işlemin o noterlik aracılığıyla başka yerdeki bir noterlikte yaptırılabileceğini düzenler. Uzaktan yürüyen süreçlerin yasal dayanağı budur.

Apostil ne zaman devreye girer?

Türkiye, 5 Ekim 1961 tarihli “Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi”ne 3028 sayılı Kanun ile katılmıştır; sözleşme metni 16.09.1984 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Sözleşmeye taraf ülkeler arasında, belgeye apostil şerhi konulması konsolosluk tasdiki zincirinin yerine geçer.

Belgenin gideceği ülke sözleşmeye taraf değilse apostil yerine konsolosluk tasdiki gerekir. Hangi yolun izleneceğini, belgenin türü ve teslim edileceği kurum belirler; işlem öncesinde ilgili kurumdan teyit alınması yerinde olur.

Mahkeme ve resmî işlemlerde çeviri

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 202. maddesi, sanık veya mağdur meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilmiyorsa mahkemece tercüman atanmasını öngörür; aynı kural soruşturma evresinde dinlenen şüpheli, mağdur ve tanıklar için de geçerlidir. Bu tercümanlar, adli yargı adalet komisyonlarınca tutulan listelerden seçilir — listelerin usulü ayrı bir yönetmelikle düzenlenmiştir. Hukuk yargılamasında ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 263. maddesi Türkçe bilmeyen tanığın tercümanla dinleneceğini söyler.

Yabancı bir mahkeme kararının Türkiye’de sonuç doğurması için ise MÖHUK’un 53. maddesi aranan belgeleri sayar: ilamın usulen onanmış aslı veya örneği, kesinleştiğini gösteren belge ve her ikisinin onanmış tercümesi.

Harçlar, tüketici hakları ve kişisel veri

Noter ve konsolosluk harçları 492 sayılı Harçlar Kanunu’na dayanır. Bu kalemler devlete ödenir ve çeviri ücretinden ayrı hesaplanır; tarifeler yıllık olarak güncellenir.

İnternet üzerinden verdiğiniz siparişler 6502 sayılı Kanun’un 48. maddesi ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamındadır. Yönetmeliğin 5. maddesi, sipariş öncesinde size verilmesi gereken bilgileri sayar. Cayma hakkının istisnaları ise 15. maddededir: çeviri bir hizmet olduğu için burada ölçüt “kişiye özel üretim” değil, md. 15/1-h’dir — cayma süresi sona ermeden önce tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetler. Çeviri işine sizin onayınızla başlandıktan sonra iptal koşulları bu nedenle farklılaşır. Ayrıntı için Geri Ödeme ve İptal Politikası sayfamıza bakabilirsiniz.

Çeviriye konu belgeler çoğu zaman kimlik, öğrenim, sağlık veya adli sicil bilgisi taşır; bunların bir kısmı 6698 sayılı Kanun anlamında özel nitelikli kişisel veridir. Belgelerinizi nasıl işlediğimizi Gizlilik Politikası (KVKK) sayfasında açıkladık.