Bilirkişi Raporu Çevirisi

Bu belgenin sınır ötesi kullanımı, uyuşmazlığın birden çok ülkeyi ilgilendirdiği durumlarda gündeme gelir. Yabancı bir mahkemeye delil sunulurken, bir tenfiz dosyası hazırlanırken ya da uluslararası tahkimde taraflar rapora dayanırken metin hedef dile çevrilir. Rapor hem teknik hem hukuki bir dil taşıdığı için çeviri, iki uzmanlık alanını aynı anda doğru aktarmak zorundadır.

Çeviri her rapor için değil, belge bir dil sınırını aştığında gerekir. Yurt içinde görülen davada rapor Türkçe aslıyla işlem görürken, aynı rapor yabancı bir mahkemeye ya da tahkim heyetine sunulacaksa hedef dile aktarılır ve o merciin istediği onaydan geçer. Ters yönde, yabancı bir bilirkişi raporu Türkiye’deki bir davaya dayanak yapılacağında Türkçeye çevrilir. Bu yüzden çeviriye başlamadan önce raporun hangi merci önünde ve hangi süreçte kullanılacağı belirlenir; yanıt hem çeviri dilini hem gereken onay katmanını tayin eder.

Rapor delildir, hükmün kendisi değildir

Bilirkişi raporu mahkemeyi bağlamaz; bir görüş ve değerlendirmedir, hakim bu görüşü serbestçe takdir eder. Bu ayrım çeviride önemlidir, çünkü raporun dili çoğu zaman kesin bir hüküm gibi değil, gerekçeli bir kanaat gibi kurulur. Metindeki “kanaatimizce”, “tespit edilmiştir” ya da “değerlendirilmektedir” gibi ifadelerin tonu, olduğu gibi korunmalıdır.

Raporun sonuç bölümü ile gerekçe bölümü arasındaki bağ da titizlikle aktarılır. Uzman, vardığı sonuca hangi verilerden ve hangi yöntemle ulaştığını anlatır; bu zincirin bir halkasının eksik ya da yanlış çevrilmesi, sonucun dayanağını tartışmalı kılar. Karşı taraf çoğu zaman tam da bu gerekçe zincirine itiraz ettiği için, çevirinin bu bölümde kusursuz olması gerekir.

Teknik dil ile hukuki dilin birlikteliği

Bir bilirkişi raporu, alanına göre mühendislik, muhasebe, tıp ya da başka bir uzmanlık dilini taşır; ama aynı zamanda bir yargılama belgesidir. Çeviride bu iki katman birden yönetilir: teknik terimler alanın yerleşik karşılığıyla, usule ilişkin ifadeler ise hukuk diliyle aktarılır. Alanı bilmeyen bir çeviri, teknik bir kavramı yanlış açımlayarak raporun özünü bozabilir.

Raporların çoğu hesap tabloları, çizelgeler, ölçüm sonuçları ve grafiklerle desteklenir. Bu sayısal ekler metnin ayrılmaz parçasıdır; tablolardaki başlıklar ve birimler çevrilirken değerler olduğu gibi korunur. Bir değeri dönüştürmek ya da bir birimi yerel karşılığıyla değiştirmek, uzmanın hesabını görünmez biçimde değiştirebilir.

Uluslararası tahkim ve sınır ötesi dava

Uluslararası tahkimde taraflar farklı ülkelerden gelir ve dosya çoğu zaman ortak bir dilde yürür. Bir tarafın sunduğu bilirkişi raporu, karşı tarafın ve heyetin anlayacağı dile çevrilir; bu çeviri, raporun ikna gücünü doğrudan etkiler. Tahkim kurumunun ve tarafların dil ile biçim beklentileri baştan bilinmeli, çeviri buna göre planlanmalıdır.

Sınır ötesi davalarda ise rapor, yabancı mahkemenin usulüne uygun biçimde sunulur. Bazı ülkeler raporun yalnızca kendi listelerindeki yeminli tercümanca çevrilmesini ister; bazıları ek bir onay arar. Rapora bağlı bir tenfiz süreci varsa, kararla raporun aynı dosyada tutarlı biçimde çevrilmesi gerekir, çünkü ikisi birbirine atıf yapar.

İtiraz, ek rapor ve numaralandırma

Bir bilirkişi raporuna itiraz edilebilir ve mahkeme ek rapor ya da yeni bir heyet isteyebilir. Böyle dosyalarda ilk rapor, itiraz dilekçesi ve ek rapor bir bütün oluşturur; bunların birbirine yaptığı atıflar, madde ve sayfa numaraları çeviride örtüşmelidir. Bir belgede numaralandırmanın kayması, hangi itirazın hangi bölüme yöneldiğini bulanıklaştırır.

Raporu hazırlayan bilirkişinin adı, uzmanlık alanı, dosya esas numarası ve mahkeme bilgisi de belgenin kimliğidir ve aynen aktarılır. Elektronik imzayla üretilmiş raporlarda doğrulama bilgisi çeviriye taşınır; imzanın elektronik olduğu belirtilir. Bu ayrıntılar, raporun hangi dosyaya ve hangi uzmana ait olduğunu kanıtlar.

Onay düzeyi tablosu

Neden alan bilgisi olan bir ekip gerekir?

Bir bilirkişi raporunu doğru çevirmek, iki farklı yetkinliği aynı anda ister: raporun ait olduğu teknik alanı tanımak ve yargılama dilini bilmek. Bir inşaat, muhasebe ya da bilişim raporunda geçen bir kavram, o alanı bilmeyen biri için yalnızca bir sözcükken, alanı tanıyan için belirli bir yöntemi ya da ölçütü işaret eder. Bu ayrımı gözeten bir çeviri, raporun teknik iddiasını olduğu gibi taşır.

Bu yüzden rapor çevirisi çoğu zaman tek bir kişinin işi değil, alan ile hukuk bilgisini birleştiren bir düzenin ürünüdür. Terimlerin bir sözlükle sabitlenmesi, aynı davada birden çok raporun tutarlı çevrilmesini sağlar. Böylece karşı taraf ile heyet, farklı belgelerde aynı kavramı aynı adla görür ve dosya kendi içinde bütünlük kazanır.

Raporun ikna gücü büyük ölçüde açıklığına bağlıdır; karmaşık bir hesabın ya da teknik incelemenin anlaşılır biçimde aktarılması, heyetin raporu değerlendirmesini kolaylaştırır. Çeviri, kaynaktaki mantık akışını bozmadan hedef dilde de aynı berraklıkla kurulur. Anlaşılması güç bir cümlenin gereksiz ağırlaştırılması ya da fazla sadeleştirilmesi, raporun etkisini zayıflatır.

Bilirkişi raporunda sık yapılan hatalar

• Raporun kanaat tonunu kesin hüküm gibi çevirmek.
• Teknik terimleri alanın yerleşik karşılığı yerine serbestçe açımlamak.
• Hesap tablolarındaki değerleri ya da birimleri dönüştürmek.
• Rapor, itiraz ve ek rapor arasındaki atıf numaralarını bozmak.
• Esas numarasını ve bilirkişi kimlik bilgisini çeviride atlamak.

Dosyanızı bütünlük içinde çevirelim

Bilirkişi raporları çoğu zaman kararlar, dilekçeler ve teknik eklerle birlikte bir dosya oluşturur; bu bütünün terim ve numaralandırma açısından tutarlı çevrilmesi, raporun ikna gücünü korur. Dosyanızı ilettiğinizde alanına uygun bir terim düzeni kurar, hedef merciin onay beklentisini birlikte netleştiririz. İlgili adli belgeleri belge rehberimizde, hizmet kapsamımızı çeviri hizmetleri sayfasında görebilir, dosyanızı teklif formundan iletebilirsiniz.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; belgenin hangi onay düzeyiyle isteneceğini talep eden kurum belirler. İşlem tarihindeki güncel şart esas alınmalıdır.