ABD İçin Akademik Tez Çevirisi

Telif, izinler ve yayın ertelemesi

ABD üniversitelerinde tez çoğu zaman bir arşive yüklenir ve yazar, başka kaynaklardan alınan şekil, tablo ya da alıntılar için gereken izinleri (permissions) belgeler; bu izin notları ve telif ibareleri çeviride olduğu gibi korunur. Bir izin ibaresini atlamak ya da yorumlamak, çalışmanın yayın hakkı durumunu belirsizleştirir. Kaynak adları, yazar bilgileri ve yayın künyeleri çevrilmez; metin içi atıfların kaynakçayla birebir örtüşmesi bilimsel güvenilirliğin göstergesidir.

Yazar, patent ya da yayın stratejisi nedeniyle tezin bir süre erişime kapalı tutulmasını (embargo) tercih edebilir; böyle bir kayıt varsa çeviride belirtilir, çünkü çalışmanın ne zaman ve nasıl paylaşılabileceğini gösterir. Ölçü birimleri, formüller ve semboller dönüştürülmeden aktarılır. Tezin hangi bölümünün çevrileceği baştan netleştirilir; bu, hem gereksiz bir kapsam genişlemesini hem de izne bağlı bir bölümün yanlışlıkla yayılmasını önler.

Komite, savunma ve akademik dürüstlük

ABD lisansüstü sürecinde tez, bir danışman ve komite (committee) önünde savunulur (defense); çalışmanın dili ve açıklığı bu değerlendirmede rol oynar. Türkçe bir tez ABD’de bir başvuruya ya da yayına hazırlanıyorsa, çevirinin hedef dildeki akademik yazım ölçütlerine uyması önemlidir; anlaşılması güç ya da tutarsız bir çeviri, güçlü bir araştırmanın bile değerlendirmede zorlanmasına yol açabilir. Bölümlerin düzeni ve başlıklandırma hedef beklentiye göre gözetilir.

ABD akademisinde akademik dürüstlük ve intihal denetimi katıdır; bu yüzden doğrudan alıntıların kaynağıyla ve doğru biçimde aktarılması, yazarın kendi ifadesinden ayrılması gerekir. Alıntı ile yazarın ifadesinin karışması hem anlamı bozar hem de bilimsel dürüstlük açısından sorun yaratır. Kaynak adları ve yayın künyeleri çevrilmez; metin içi atıfların kaynakçayla birebir örtüşmesi, çalışmanın güvenilirliğinin göstergesidir.

Bazı kavramların hedef dilde yerleşik bir karşılığı bulunmayabilir; böyle durumlarda alanın uluslararası kullanımı esas alınır ve gerektiğinde açıklama eklenir. Ölçü birimleri, formüller ve semboller olduğu gibi korunur; bir formülü ya da değeri dönüştürmek, araştırmanın verisini değiştirir. Bir kavram metin boyunca tek karşılıkla anılır, çünkü farklı karşılıklar okurda iki ayrı kavram varmış izlenimi doğurur; bu tutarlılık, uzun bir tezde bir terim listesiyle güvence altına alınır.

Dissertation/thesis ve ProQuest arşivi

ABD akademisinde doktora tezi (dissertation) ve yüksek lisans tezi (thesis) çoğu zaman ProQuest gibi merkezî bir arşive yüklenir ve abstract üzerinden taranır. Türkçe bir tez ABD’de yayımlanacak ya da bir başvuruya eklenecekse, abstract’ın isabetli çevirisi çalışmanın bulunabilirliğini doğrudan etkiler; çünkü arama ve tarama önce bu bölüm üzerinden yapılır. Hangi bölümlerin çevrileceği (tam metin mi, abstract ve belirli kısımlar mı) hedef üniversite ya da dergiden öğrenilmelidir.

Üniversite biçim kuralları (APA/Chicago)

ABD üniversiteleri ve dergileri belirli biçim ve atıf sistemlerine (APA, Chicago, MLA) bağlıdır; başlık, abstract, anahtar sözcükler ve kaynakça bu sisteme göre düzenlenir. Çeviri, kaynak metnin içeriğini değiştirmeden hedefteki biçim beklentisini gözetecek biçimde hazırlanır. Kaynak adları, yazar bilgileri ve yayın künyeleri bir kimliktir; çevrilmez, olduğu gibi korunur. Metin içi atıfların kaynakçayla birebir örtüşmesi bilimsel güvenilirliğin göstergesidir.

Onay ve sık hatalar

ABD’de yeminli tercüman rejimi yoktur; akademik çeviride çoğu zaman belirleyici olan resmî onay değil, çevirinin bilimsel niteliği ve tutarlılığıdır. Bir başvuru dosyasında certified translation (imzalı doğruluk beyanlı çeviri) istenebilir; derece denkliği ise WES/ECE gibi kuruluşların işidir ve tezin kendisinden ayrıdır.

• Gereken kapsamı (tam metin mi, abstract mı) hedef kurumdan öğrenin.
• Kaynak künyelerini ve formülleri çevirmeyin/dönüştürmeyin.
• Bir kavramı metin boyunca tek karşılıkla çevirin.

ABD Lahey Apostil Sözleşmesi tarafıdır; resmî onay gerekirse güncel durumu HCCH resmî listesinden teyit edin. Metninizi Ankara Kızılay’daki tek ofisimizden iletebilir, maliyeti fiyat sayfamızdan görebilir, çalışmanızı yükleyerek teklif alabilirsiniz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kesin şartları ilgili üniversite ya da dergiden teyit edin.