Bulgarca Tercüme

Mastarsız bir dile çeviri yapmak

Bu dil, Slav dilleri arasında mastarını yitirmiş olanıdır. Türkçede “-mek, -mak” ekiyle kurulan ve resmî metinlerde sıkça geçen “yapılmasına karar verilmiştir” türü yapıların doğrudan karşılığı yoktur; her biri bağlaçlı bir yan cümleye dönüştürülür. Bu dönüşüm sırasında kişi ve zaman bilgisi açıkça yazılmak zorunda kalır, oysa Türkçe özgün metin bunları belirsiz bırakmış olabilir. Çevirmen, belirsizliği koruyacak yapıyı bilinçli seçmelidir.

Daha kritik bir konu, tanık olunmamış olayları anlatmaya yarayan ayrı bir fiil biçiminin varlığıdır. Bu biçim kullanıldığında cümle “böyle olduğu söyleniyor” tonuna kayar. Resmî belge çevirisinde bir olayın bu biçimle aktarılması, beyanı doğrudan tespit olmaktan çıkarıp kulaktan dolma bilgi hâline getirir; mahkeme kararı ve nüfus kaydı çevirilerinde bu, en ağır sonucu doğuran hatadır.

İki farklı belgede iki farklı ad sorunu

Bu ülkeyle bağlantılı dosyaların en sık karşılaşılan güçlüğü, aynı kişinin eski kayıtlardaki adı ile Türk pasaportundaki adının birbirini tutmamasıdır. Geçmişte düzenlenmiş belgelerde ad, dönemin uygulamasına göre yazılmış olabilir; bugünkü çeviride ise pasaport yazımı esastır.

Çözüm, adı çeviride “düzeltmeye” kalkışmak değildir. Her belge kendi üzerindeki yazımla çevrilir; iki yazımın aynı kişiye ait olduğunu gösterme işi, ad denklik belgesiyle veya mahkeme kararıyla ayrıca yapılır. Çevirmenin iki adı tek biçimde birleştirmesi, belgeyi kaynağıyla uyumsuz hâle getirir.

Durum	Yanlış çözüm	Doğru çözüm
Eski kayıtta farklı ad	Adı pasaporta göre değiştirmek	Belgedeki adı aynen çevirip ayrı denklik belgesi eklemek
Baba adı	İkinci ad sanıp birleştirmek	Ayrı alan olarak korumak
Yer adları	Anlamını çevirmek	Özgün yazımı aktarmak
Kurum adı	Komşu ülke terimiyle karşılamak	Ülkenin kendi idari terimini kullanmak

Hangi dosyalar geliyor

Sosyal güvenlik ve emeklilik yazışmaları başı çeker. İki ülkede parçalı çalışma geçmişi bulunan kişilerin hizmet dökümleri, prim kayıtları ve sağlık raporları karşılıklı olarak istenir; bu dosyalarda tarih aralıkları ve işyeri unvanları birebir aktarılmalıdır. İkinci küme taşınmaz ve miras işlemleridir: tapu kayıtları, veraset ilamları ve vekâletnameler.

Üçüncü küme sınır ticareti ve taşımacılıktır. Gümrük beyanları, taşıma sözleşmeleri, araç ruhsatları ve sigorta belgeleri düzenli hacim oluşturur. Dördüncü küme eğitimdir; lisans ve yüksek lisans başvuruları için not dökümü, diploma ve ders içerikleri çevrilir. Ayrıca şirket kuruluş ve şube işlemleri, ticaret sicil kayıtlarının çevirisini sürekli bir kalem hâline getirmiştir.

Tarih, sayı ve kısaltma yazımı

Tarih gün, ay, yıl sırasıyla yazılır ve yılın ardından “yıl” anlamına gelen kısaltma konur; bu kısaltmanın düşürülmesi resmî metinde eksiklik sayılır. Ay adı harfle verildiğinde küçük harfle başlar. Ondalık ayırıcı virgüldür.

Kişisel kayıt numarası, doğum tarihini ve cinsiyeti içinde taşıyan yapılı bir numaradır; yabancılar için ayrı bir numara türü kullanılır ve ikisi karıştırılmamalıdır. Belgede geçen kurum kısaltmaları ilk geçtiği yerde açımlanır, özgün kısaltma parantez içinde korunur.

Kaşe, el yazısı ve okunamayan bölümler

Bu ülkeye giden dosyalarda belgelerin çoğu yıllar öncesine ait olduğundan, sayfa üzerinde el yazısıyla düşülmüş şerhler, soluk kaşeler ve mürekkebi dağılmış imzalar bulunur. Bunların hiçbiri atlanamaz: kaşe metni okunabildiği ölçüde çevrilir, okunamayan kısım ise köşeli ayraç içinde belirtilir.

El yazısıyla eklenmiş bir düzeltme, çoğu zaman belgenin en önemli bilgisini taşır; sonradan yapılan bir soyadı değişikliği ya da tarih düzeltmesi ancak bu şerhten anlaşılır. Çevirinin bu ayrıntıları belgedeki yerlerini koruyarak göstermesi, kurumun kaynak belgeyle satır satır karşılaştırma yapabilmesi için gereklidir.

Belgenin hangi kuruma sunulacağını ve varsa eski kayıtlardaki ad yazımını bize önceden bildirin; terim ve ad tutarlılığı buna göre kurulur. Sayfa sayısı ve teslim tarihini anında görmek için belgenizi yükleyin, ayrıntılı ücret tablosunu inceleyin.

Buradaki değerler güncel tarifeye dayanır; nadir dillerde tercüman uygunluğu süreyi uzatabilir. İşleme başlamadan ilgili birimden yazılı teyit istemek en güvenlisidir.