Transkript ve Not Dökümü Çevirisi

Transkript çevirisinde en sık yapılan kavram hatası, çevirinin bir dönüşüm işi olduğunun sanılmasıdır. Oysa tercüman ders adını, krediyi ve notu olduğu gibi hedef dile aktarır; bir notu başka bir sisteme çevirmek ya da bir dersi başka bir dersle eşleştirmek tercümanın işi değildir. Bu değerlendirmeyi, belgeyi kabul eden kurum yapar. Bu ayrımı anlamak, transkript çevirisinin doğru yapılmasının anahtarıdır.

Transkript, bir öğrencinin akademik hikâyesini sayılara döken belgedir; bu yüzden çevirisinde en küçük bir yorum bile sonucu değiştirebilir. Bir ders adının serbestçe eşleştirilmesi ya da bir notun başka bir sisteme çevrilmesi, belgeye kaynağında olmayan bir bilgi ekler ve değerlendirmeyi bozar. Doğru transkript çevirisi, sadık bir aktarımdır: neyin ne olduğunu olduğu gibi gösterir, karşılığını belirleme işini ise yetkili kuruma bırakır.

Transkriptte hangi alanlar aktarılır?

Transkript, birbirini tamamlayan birkaç bilgi türü içerir: ders adları, kredi ya da saat değerleri, notlar, not sistemi açıklaması ve genel ortalama. Bunların her biri kaynaktaki haliyle aktarılır; hiçbiri yeniden hesaplanmaz ya da yorumlanmaz. Aşağıdaki tablo bu alanları ve dikkat noktalarını özetler.

Adım adım transkript hazırlığı

1. Resmî transkripti temin edin. Kurumun mühür ve imzasını taşıyan nüsha esastır; öğrenci çıktısı çoğu yerde kabul görmez.
2. Not sistemi açıklamasını dahil edin. Belgede bir ölçek açıklaması varsa, bu da çeviriye aktarılır.
3. Ders adlarını tutarlı çevirin. Aynı ders başka belgelerde de geçiyorsa, tüm dosyada aynı biçimde yazılır.
4. Ad ve kurum bilgisini sabitleyin. Öğrenci adı ve kurum adı, diploma ve diğer belgelerle uyumlu olmalıdır.
5. Onay ve apostil gerekliliğini kontrol edin. Hedef kurumun talebine göre onay katmanı belirlenir.

Not dönüşümü neden tercümanın işi değil?

Farklı ülkelerin not sistemleri birbirinden bağımsızdır ve bir notun karşılığını belirlemek, bir yorum ve yetki işidir. Bir tercüman bir notu “şu sisteme göre şuna denktir” diye çevirirse, aslında kaynakta olmayan bir bilgi eklemiş olur; bu da belgeyi sakatlar. Değerlendiren kurum, kendi ölçütlerine göre bu dönüşümü zaten yapar. Bu yüzden doğru çeviri, notu ve varsa not sistemi açıklamasını olduğu gibi aktaran çeviridir. Eğitim belgelerindeki yaklaşımımızı çeviri hizmetleri sayfasında ayrıntılandırıyoruz.

Bu yüzden çeviride en değerli katkı, not sistemi açıklamasının doğru aktarılmasıdır. Belgenin üzerinde ölçeği açıklayan bir bölüm varsa (örneğin en yüksek ve en düşük notun ne olduğu), bu açıklama çeviriye eksiksiz taşınır. Böylece değerlendiren kurum, dönüşümü kendi yapabilmek için ihtiyaç duyduğu bilgiye sahip olur.

Ders adlarında doğru yaklaşım

Ders adları, transkript çevirisinin en dikkat isteyen kısmıdır. Bir dersin adı, hedef dilde anlamı koruyacak biçimde aktarılır; ancak bu ders, hedef ülkedeki “benzer” bir dersle eşleştirilmez. Çünkü eşleştirme, program içeriğine bakılarak yapılan bir değerlendirmedir ve bunu yetkili kurum yürütür. Tercümanın görevi, dersin ne olduğunu doğru ve anlaşılır biçimde aktarmaktır.

Aynı ders birden çok belgede geçiyorsa (örneğin hem transkriptte hem diploma ekinde), tüm belgelerde aynı biçimde çevrilmelidir. Tutarsız ders adları, değerlendiriciyi bunların aynı ders olup olmadığını sorgulamak zorunda bırakır ve incelemeyi yavaşlatır.

Sık yapılan hatalar

• Notu başka sisteme çevirmek. Bu, kaynakta olmayan bilgi eklemektir ve değerlendirmeyi bozar.
• Ders adlarını yaklaşık eşleştirmek. Program içeriği ders adına bakılarak değerlendirildiği için serbest çeviri yanıltır.
• Not sistemi açıklamasını atlamak. Ölçek bilgisi olmadan notlar eksik okunur.
• Diplomayla ad tutarsızlığı. Aynı öğrencinin belgeleri arasında farklı yazım şüphe doğurur.

Sık sorulan noktalar

Ortalamamı hedef sisteme çevirtebilir miyim? Hayır; ortalama, belgedeki değeriyle aktarılır. Karşılığını belirlemek değerlendiren kurumun işidir ve çeviriye bir dönüşüm eklemek belgeyi sakatlar.

Transkriptin arka yüzündeki açıklamalar da çevrilmeli mi? Evet. Not sistemi ve ölçek açıklamaları çoğu zaman belgenin arka yüzünde yer alır ve değerlendirme için gereklidir; bu bölümlerin atlanması sık yapılan bir eksikliktir.

Devam eden öğrenim için ara transkript kabul edilir mi? Bu, kurumun talebine bağlıdır. Ara transkript istendiğinde de resmî ve mühürlü nüsha esastır; tamamlanmamış dönemler olduğu gibi aktarılır, eksik bir bilgi tamamlanmış gibi gösterilmez.

Ders içeriklerini de çevirtmeli miyim? Muafiyet ya da denklik değerlendirmesi ders adına değil içeriğe baktığından, ders içerik belgesinin (katalog) istenmesi olasıdır. İstendiğinde bu belge de titizlikle ve transkriptle tutarlı terimlerle çevrilir.

Yatay geçiş ve ders eşdeğerliği

Transkript, yalnızca yurt dışı başvurularda değil, kurumlar arası yatay geçiş ve ders muafiyeti işlemlerinde de belirleyicidir. Bu işlemlerde kurum, öğrencinin daha önce aldığı derslerin kendi programındaki derslerle eşdeğer olup olmadığına bakar. Ancak bu eşdeğerlik kararını veren yine kurumdur; çeviri yalnızca ders adını, kredisini ve içeriğini doğru biçimde önüne koyar. Tercümanın bir dersi “muaf tutulabilir” diye nitelemesi söz konusu değildir.

Bu yüzden yatay geçiş dosyalarında ders içerik belgeleri (kataloglar) özellikle önem kazanır. Kurum, eşdeğerliği ders adına değil, içeriğe bakarak değerlendirir; içeriğin eksik ya da yüzeysel çevrilmesi, muafiyet incelemesini zorlaştırır. Bu belgelerde de terim tutarlılığı, transkriptteki ders adlarıyla birebir örtüşecek biçimde korunmalıdır.

Kontrol listesi

• Transkript resmî, mühürlü nüsha mı?
• Not sistemi/ölçek açıklaması (çoğu zaman arka yüzde) dahil edildi mi?
• Ders adları diploma eki ve katalogla tutarlı mı?
• Notlar ve ortalama, dönüştürülmeden olduğu gibi mi aktarıldı?
• Öğrenci adı diğer belgelerle aynı yazımda mı?

Sonuç olarak iyi bir transkript çevirisi, belgeyi ne güzelleştirir ne yorumlar; onu olduğu gibi, eksiksiz ve tutarlı biçimde aktarır. Değerlendirme yetkisi kurumda kaldığı sürece, çevirinin görevi bu değerlendirmeye sağlam ve şeffaf bir zemin hazırlamaktır.

Transkriptinizi, ders ve not bilgilerini olduğu gibi aktaran ve diplomanızla tutarlı bir çeviriyle hazırlayabiliriz. Belgenizi teklif formu üzerinden iletebilir, hangi belgede onay gerektiğini belge rehberimizden inceleyebilir, sorularınızı iletişim sayfasından paylaşabilirsiniz.

Buradaki bilgiler genel niteliktedir; başvuru öncesi güncel şartlar doğrulanmalıdır. Yürürlükteki uygulamayı resmî duyurudan takip etmenizi öneririz.