Tatarca Tercüme

Tatarca, tarife dillerimiz içinde en özel konumdakilerden biridir. Konuşulduğu bölgede resmî yazışmanın büyük bölümü Rusça yürür; dolayısıyla Türkiye’ye gelen belgelerin çoğu aslında Rusçadır. Tatarca çeviri talebi genellikle başka bir yerden doğar: aile arşivleri, eski nüfus ve mahalle kayıtları, akademik metinler, kültürel yayınlar ve iki dilli olarak düzenlenmiş bölgesel belgeler.

Türkçeye yakın bir dil, tanıdık olmayan bir alfabe

Tatarca yapı bakımından Türkçeye yakındır; ek düzeni ve cümle kuruluşu tanıdıktır. Buna karşılık bugün Kiril alfabesiyle yazılır ve Rusçada bulunmayan bir dizi ek harf kullanır. Bu harfler ince ünlüleri ve gırtlaksı ünsüzleri taşır; Rusça bilen ama Tatarca bilmeyen bir okuyucu bunları çözemez. Dolayısıyla “Rusça bilen halleder” varsayımı bu dilde geçerli değildir.

Eski tarihli belgelerde ise Arap harfli ya da Latin harfli yazımlarla karşılaşılabilir; yirminci yüzyılda alfabe birkaç kez değişmiştir. Aile arşivi çevirilerinde bu, işin niteliğini tamamen değiştirir: metin yalnız çevrilmez, önce okunur. Bu tür işleri ayrı değerlendirir, süreyi belgeyi gördükten sonra veririz.

Türkçeden Tatarcaya çeviride nelere dikkat ediyoruz

• Ortak kelimelerin anlam kayması. İki dil çok sayıda kelime paylaşır, ancak Tatarcadaki karşılık Rusça etkisiyle daralmış ya da genişlemiş olabilir.
• Ek harflerin düşürülmesi. Kiril klavyede bulunmayan Tatarca harflerin en yakın Rusça harfle yazılması, kelimeyi başka bir kelimeye çevirir.
• İdari terimlerin Türkçe karşılıkla verilmesi. Bölgedeki kurum yapısı Rusya Federasyonu düzenine tabidir; Türkiye’deki kurum adları karşılık olarak kullanılamaz.
• Yer adlarının Türkçeleştirilmesi. Belgede geçen yerleşim adları resmî biçimleriyle korunur.

Gelen iş türleri

İş türü	Açıklama
Aile arşivi ve soy araştırması	Eski nüfus defterleri, mektuplar, mezar taşı metinleri
Akademik metin	Türkoloji ve tarih alanındaki makale ve tezler
İki dilli resmî belge	Bölgesel kurumların Tatarca sütun taşıyan evrakı
Kültürel yayın ve altyazı	Kitap, dergi, belgesel ve tanıtım metinleri

Bu iş türlerinin ortak özelliği, sonucun bir kuruma değil bir okura gitmesidir. Yine de resmî nitelik taşıyan belgelerde yeminli çeviri ve gerekiyorsa noter onayı sağlarız; kültürel metinlerde ise akıcılık ve üslup önceliklidir. Hangi amacı taşıdığınızı baştan söylemeniz, doğru çevirmene yönlendirmemizi sağlar.

Soy araştırması dosyalarında sık sorulan bir soru, okunamayan bölümlerin ne olacağıdır. Uygulamamız bellidir: tahmin yürütmez, okunamayan kısmı çevirmen notuyla işaretleriz. Eski defterlerde tarih ve yer adları kısaltmalarla yazıldığı için bu notlar dosyanın güvenilirliğini artırır; kurumlar da açıkça işaretlenmiş bir boşluğu, yanlış doldurulmuş bir satıra tercih eder.

Ad yazımı ve kayıt uyumu

Tatar adları resmî kayıtlarda Rusça yazım kurallarına uyarlanmış biçimde geçer; kişinin kendi kullandığı Tatarca biçim bundan farklı olabilir. Örneğin aynı ad Rusça kayıtta bir ünlüyle, Tatarca yazımda başka bir ünlüyle görünebilir. Resmî bir işlem için çeviri yapıyorsak esas aldığımız yazım pasaporttaki Latin harfli alandır; kültürel bir metinde ise kişinin tercih ettiği Tatarca biçim korunur. Bu ayrımı baştan konuşuruz.

Rus kayıt sisteminde baba adı ayrı bir alan olarak yer alır ve soyadların kadın biçimi ayrı çekilir. Bu biçimleri dönüştürmez, olduğu gibi aktarırız; aynı ailenin üyeleri arasındaki bu biçim farkı hata değil, sistemin kendisidir.

Süre konusunda açık olalım

Tatarca, Türkiye’de yeminli tercüman havuzu dar dillerdendir; özellikle eski alfabelerle yazılmış arşiv metinlerinde uzman sayısı çok sınırlıdır. Bu işlerde teslim süresi standart dillere göre belirgin biçimde uzayabilir ve süreyi ancak belgeyi gördükten sonra verebiliriz. Gerçekçi olmayan bir tarih söylemek yerine baştan durumu paylaşıyoruz. Belgenizi buradan yükleyip değerlendirme isteyebilir, birim ücretler için fiyat sayfamıza bakabilirsiniz.

Buradaki bilgiler genel niteliktedir; bu dilde istenen onay düzeyi hedef ülkeye göre farklılaşır. Başvuru yapmadan önce yetkili makamdan doğrulama isteyin.