Peştuca Tercüme

Peştuca, Türkiye’de kabul edilen belgeler arasında sayıca az ama işleyiş bakımından en hassas dillerden biridir. Talebin neredeyse tamamı Afganistan bağlantılı dosyalardan gelir: uluslararası koruma başvuruları, aile birleşimi, öğrenci evrakı ve kimlik tespiti dosyaları. Bu dosyaların ortak özelliği, belgenin çoğu zaman eksik, elle doldurulmuş veya yıpranmış olmasıdır.

Tercüman havuzu dardır, bunu baştan söylüyoruz

Türkiye’de Peştuca–Türkçe yönünde yeminli çalışan tercüman sayısı sınırlıdır. Bu, çevirinin kalitesini değil, planlamayı etkiler: standart bir Avrupa dilinde aynı gün içinde başlayabildiğimiz bir işte Peştucada sıraya girmek gerekebilir ve teslim süresi uzayabilir. Acil bir duruşma ya da randevu tarihiniz varsa dosyayı beklemeden gönderin; takvimi buna göre kurarız. Gerçekçi olmayan bir süre vermek yerine baştan açık konuşmayı tercih ediyoruz.

Peştuca mı, Darice mi?

Afganistan kaynaklı belgelerin önemli bir bölümü Peştuca değil, Darice düzenlenmiştir; ikisi de ülkenin resmî dilidir ve aynı harf ailesini kullandığı için birbirine benzer görünür. Başvuru sahibi “Afganca” dediğinde hangisinden söz ettiği çoğu zaman belirsizdir. Dosyayı aldığımızda ilk iş belgenin hangi dilde olduğunu tespit etmektir; yanlış dilde açılan bir iş hem zaman hem ücret kaybıdır. Peştucanın kendine özgü, Farsçada bulunmayan geri damaksıl ünsüzleri için ayrı harfleri vardır ve bu harfler ayırt edici işaret olarak kullanılabilir.

Peştuca sağdan sola yazılır ve dilbilgisi bakımından Türkçeye uzak bir yapıdadır: isimler cinsiyet ve hâl alır, geçmiş zamanlı geçişli cümlelerde özne ile nesne ilişkisi Türkçedeki mantığın tersine kurulur. Bu yüzden birebir sözcük eşlemesiyle ilerleyen bir çeviri, dilbilgisi bakımından tutarsız bir metin üretir.

Peştucanın bir diğer özelliği, lehçeleri arasındaki telaffuz farkının yazıya da yansımasıdır. Kandehar çevresi ile Nangerhar çevresinin okuyuşu aynı harfleri farklı seslerle karşılar; bu, sözlü çeviride ve özellikle ad okumalarında karşımıza çıkar. Yazılı belge çevirisinde bunun pratik sonucu şudur: aynı yer adı iki farklı Latin yazımıyla kayda geçebilir ve sonraki başvurularda uyuşmazlık doğurur.

Sık karşılaşılan sorunlar ve belge türleri

Belge	Sık görülen sorun
Kimlik kartı (tezkire)	Doğum tarihi yalnızca yıl olarak yazılı; gün-ay boş
Nikâh ve boşanma kayıtları	Elle yazılmış, mühür okunmuyor
Okul karnesi ve diploma	Kurum adı bölgesel; resmî karşılığı belirsiz
Mahkeme ve idari yazılar	Hicri takvim tarihleri
Sağlık raporu	Karışık dilli; Peştuca, Darice ve İngilizce iç içe

Ad-soyad ve takvim: iki kritik nokta

Afganistan belgelerinde çoğu kişide soyad yoktur; kişi kendi adı ve baba adıyla kayıtlıdır. Türkiye’deki kayıt sistemi ise soyad alanını boş bırakmaya izin vermez. Bu yüzden baba adının soyad hanesine yazılıp yazılmayacağı, ilk çeviride verilen kararla kalıcı hâle gelir; sonraki tüm belgeler o yazıma uymak zorundadır. Elinizde daha önce Türkiye’de düzenlenmiş bir kayıt varsa mutlaka birlikte gönderin, yazımı ona sabitleriz.

İkinci nokta takvimdir. Afganistan belgelerinde tarihler genellikle güneş hicri takvimle yazılır. Bu tarihler miladi karşılığına dönüştürülmeden aktarılırsa dosyadaki yaş ve süre hesapları tutmaz; keyfî dönüştürme yapmak da doğru değildir. Uygulamamız, belgedeki tarihi olduğu gibi yazıp yanına miladi karşılığını açık biçimde belirtmektir.

Dosya göndermeden önce

Belgeyi telefonla çekiyorsanız düz bir zeminde, gölgesiz ve tam kadraj çekin; kenarı kesilmiş bir kimlik fotoğrafı çeviriyi eksik bırakır. Elle yazılmış bölümlerde okunamayan bir kelime kalırsa bunu uydurmaz, çevirmen notuyla “okunamadı” olarak işaretleriz; kurumlar bu işareti kabul eder, yanlış okunmuş bir bilgiyi kabul etmez.

Başvurunun türünü, sunulacağı kurumu ve varsa son tarihini yazın. Ailenin birden çok üyesine ait belgeler varsa hepsini aynı anda göndermek işinize yarar: adların ve yer adlarının yazımını tüm dosyada tek elden tutarlı hâle getiririz, ayrıca toplu iş planlaması süreyi kısaltır. Süre ve ücreti görmek için belgenizi yükleyin; kalem bazında ücretler için fiyat listesine bakabilirsiniz.

Bu içerik yol göstericidir; kesin ücret ve tarih belge yüklendiğinde teklif ekranında çıkar. Kurumun istediği biçimi baştan netleştirmek sonradan tekrar iş çıkarmaz.