Kürtçe Tercüme

Kürtçe çeviri talebi üç ayrı kaynaktan gelir ve her biri farklı bir yazı geleneğine bağlıdır: Türkiye içindeki adli ve idari işler, Irak Kürdistan Bölgesi ile yürüyen ticaret ve müteahhitlik dosyaları, bir de Avrupa’daki iltica ve aile hukuku başvuruları. İşi doğru kurmanın ilk şartı, hangi lehçe ve hangi alfabenin isteneceğini baştan netleştirmektir.

Kurmancî mi, Soranî mi — ve hangi alfabe?

Kurmancî ağırlıklı olarak Latin harfleriyle, Soranî ise Arap harfli bir alfabeyle yazılır. Bu yalnızca bir görünüm farkı değildir: iki lehçenin sözcük dağarcığı, fiil çekimi ve hâl işaretleri de ayrışır. Türkiye’de düzenlenecek bir belge çoğunlukla Kurmancî ve Latin alfabesi ister; Erbil ya da Süleymaniye’deki bir kuruma sunulacak bir sözleşme ise Soranî ve Arap alfabesi bekler. Yanlış tercih, metin kusursuz olsa bile belgenin kabul edilmemesine yol açar. Zazaca ayrı bir dil sayılır ve Kurmancî bilen bir tercüman onu karşılamaz; bunu da ayrıca sorarız.

Latin harfli Kurmancîde ê, î, û, ş, ç harfleri anlam ayırt eder. Türkçe klavyeyle yazılmış metinlerde bu harflerin düz karşılıklarıyla değiştirildiğini sık görüyoruz; sonuçta ortaya çıkan kelime başka bir kelimedir. Resmî çeviride bu tür bir sapma kabul edilmez.

Türkçeden Kürtçeye çeviride tipik hatalar

• İzafe yapısının atlanması. Kurmancîde tamlama, isme eklenen ve cinsiyete göre değişen bir bağ ile kurulur. Türkçedeki tamlamayı bu bağ olmadan aktarmak cümleyi çözülemez hâle getirir.
• Cinsiyet uyumunun kaçırılması. Kurmancîde isimler eril veya dişildir; Türkçede böyle bir ayrım olmadığı için tercüman eğilim gösterip hepsini tek biçimde çeker. Kısa bir kimlik belgesinde göze batmaz, dilekçede batar.
• Hukuk terimlerinin Türkçe kalıbıyla kurulması. Kürtçenin hukuk sözlüğü bölgeye göre farklı yerleşmiştir; Türkiye’deki adli terimlerle Irak Kürdistan Bölgesi’nin idari terimleri birbirinin yerine geçmez.
• Yer adlarının tek biçime indirgenmesi. Aynı yerleşim için resmî Türkçe ad ile yerel ad birlikte kullanılır. Belgede hangisi geçiyorsa o esastır; çevirmen ikinci adı ekleyecekse bunu not olarak belirtmelidir.

Hangi belgeler geliyor

Alan	Belge	Beklenen lehçe / alfabe
Adli	İfade tutanağı, duruşma zaptı, bilirkişi raporu	Kurmancî, Latin
Ticaret	Sözleşme, ihale şartnamesi, faaliyet belgesi	Soranî, Arap harfli
Göç	Nüfus kaydı, beyan, sağlık raporu	Başvurulan ülkeye göre değişir
Eğitim	Diploma, transkript	Kurumun diline göre

Türkiye’de en sık gelen kalem adli çeviridir. Mahkemede tutulan bir ifadenin yazıya dökülmüş hâli çevrilirken konuşma dilinin dağınıklığı korunur; düzeltilmiş, düzgün cümlelere çevrilmiş bir ifade beyanın delil değerini zayıflatır. Irak Kürdistan Bölgesi’ne giden ticari evrakta ise mesele terim değil biçimdir: ihale şartnamelerinde madde numaralandırması ve ek listeleri kaynakla birebir aynı sırada tutulmalıdır.

Ad-soyad yazımı

Türkiye nüfus kayıtlarında adlar Türkçe imlaya uyarlanmış biçimde geçer; kişinin kendi kullandığı Kürtçe yazım bundan farklı olabilir. Çeviride esas alınan, kişinin tercihi değil, sunulacağı kurumun tanıdığı resmî kayıttır: pasaport ya da nüfus cüzdanı hangi yazımı taşıyorsa çeviri onu tekrarlar. Arap harfli Soranî yönünde çalışırken de adın harf karşılıkları dosya boyunca sabit tutulur, çünkü Erbil’deki noter aynı adın iki yazımını iki ayrı kişi olarak okur.

Bize ne göndermelisiniz

Lehçe ve alfabe tercihinizi, belgenin sunulacağı kurumu ve varsa daha önce yapılmış bir çeviriyi birlikte iletin. Hangi lehçenin isteneceğinden emin değilseniz, kurumdan gelen yazıyı ya da doldurmanız istenen formu gönderin; metnin kendisinden hangi geleneğe ait olduğunu çıkarabiliyoruz.

Kurmancî yönünde tercüman havuzumuz görece geniştir; Arap harfli Soranî ve özellikle Zazaca yönünde sayı daha sınırlıdır ve bu işlerde teslim birkaç iş günü uzayabilir. Planınızda dar bir tarih varsa bunu baştan yazın, işi ona göre sıraya alalım. Fiyat ve teslim tarihi için belgenizi yükleyin; birim ücretleri fiyat sayfasından görebilirsiniz.

Aşağıdaki anlatım tipik uygulamayı özetler; kurumun kabul ettiği biçim baştan teyit edilmelidir. Nihai gerekliliği başvuru yapılacak makam belirler; önceden teyitleşin.