Çok Dilli SEO: Anahtar Kelimeler Neden Doğrudan Çevrilmez?

Bir sayfayı kusursuz çevirebilirsiniz; yine de hedef pazarda kimse bulamayabilir. Çünkü kullanıcıların arama kutusuna yazdığı ifadeler, kaynak metindeki ifadelerin çevirisi değildir. Farklı bir dil, farklı bir arama davranışı demektir.

İçindekiler

Çok dilli SEO, arama motoru pazarlamasının bir parçasıdır ve amacı ziyaretçi trafiğini artırmak, daha fazla müşteriye ulaşmak ya da kurumun bilinirliğini yükseltmektir (Jiménez-Crespo 2024, s. 186). Yerelleştirme içinde pazarlama ve iş tarafına en yakın duran alandır.

Aşağıda bu işin neden salt çeviri olmadığını, hangi etiketlerin görünürlüğü taşıdığını, hazırlığın nasıl yapıldığını ve teknik tarafın nerede devreye girdiğini anlatıyoruz. Amaç algoritma tahmini yapmak değil; hangi kararların çeviri masasında, hangilerinin geliştirici masasında alındığını netleştirmek.

Çok dilli SEO yerelleştirmenin neresinde durur?

Yerelleştirme sürecinde SEO, hazırlık aşamasının son maddelerinden biridir. Kaynak, web yerleşimi, dizinleme ve arama motoru optimizasyonunun planlanmasını hazırlık aşamasında ayrı bir adım olarak sayar; anahtar kelimeler ve açıklamalar hedef pazarda doğru dizinleme için burada hazırlanır (Jiménez-Crespo 2024, s. 185).

Bu iş farklı bir beceri kümesi ister. Kullanıcıların dilsel davranışını, yani nasıl arama yaptıklarını bilmek; anahtar kelime çevirisi ve diller arası karşılaştırmalı çözümleme yapmak; SEO kısıtları altında çeviri yazmak ve hedef dilde site dışı metin üretmek bunların başlıcalarıdır (Achkasov 2015).

Arama motorlarının sıralama algoritmaları gizli tutulur. Buna karşılık hangi öğelerin okunduğu ve nasıl biçimlendirilmesi gerektiği bilinir. Yani kesin bir formül yoktur ama uygulanabilir kurallar vardır. Sağlıklı bir beklenti kurmak için bu ayrımı baştan koymak gerekir.

Anahtar kelime neden doğrudan çevrilmez?

Anahtar kelimeler ve başlıklar hedef dile kelimesi kelimesine çevrildiğinde büyük ölçüde etkisiz kalır (Jud ve Massey 2011: 148). Sebep basittir: çevirinin doğruluğu ile aranma hacmi farklı şeylerdir. Doğru ama kimsenin yazmadığı bir ifade, görünürlük üretmez.

Bu yüzden yerelleştiricinin, çeviriye başlamadan önce hedef site için bağımsız bir anahtar kelime listesi oluşturması önerilir. Liste kaynak metinden değil, hedef pazardaki arama davranışından çıkar. Bu, çeviri işinin öncesine yerleşen ayrı bir araştırma adımıdır.

Liste hazırlandıktan sonra çeviri belleği aracında ilgili bileşenlerin işaretlenmesi ve bunlara özel uyarlama stratejileri uygulanması gerekir. Çoğu zaman yerel dilbilimciler ve yerel pazarlama ekipleriyle birlikte çalışmak kaçınılmaz olur.

Hangi etiketler görünürlüğü taşır?

Arama motorları sayfanın her yerini eşit ağırlıkta okumaz. Kaynağa göre en önemli alanlar üst veri etiketleri, sayfa başlığı, ara başlıklar, anahtar kelime alanı ve görsel alternatif metinleridir (Jiménez-Crespo 2024, s. 187). Aşağıdaki tablo bunları ve yerelleştirmedeki karşılıklarını gösteriyor.

Öğe	Nerede görünür	Yerelleştirme yaklaşımı
Sayfa başlığı	Tarayıcı sekmesi ve arama sonucu başlığı	Uyarlanır; kırpılmaması için kısa tutulur
Açıklama üst verisi	Arama sonucunda başlığın altı	Yeniden yazılır, birebir çevrilmez
Anahtar kelime alanı	Kullanıcıya görünmez	Hedef bölgeye göre yeniden üretilir
Ara başlıklar	Sayfa içinde	Anahtar ifade başa alınır
Görsel alternatif metni	Görsel yüklenmediğinde ve ekran okuyucuda	Betimleyici biçimde çevrilir
Bağlantı metni	Sayfa içi ve dışı bağlantılarda	Açık ve anlaşılır ifadeyle yazılır

Tablodaki öğelerin ortak özelliği, çoğunun kullanıcıya doğrudan görünmemesidir. Bu yüzden çeviri kapsamı belirlenirken kolayca unutulurlar. Ekranda okunan metin çevrilir, sayfanın üst verisi kaynak dilde kalır. Sonuç, hedef pazarda doğru yazılmış ama yanlış etiketlenmiş bir sayfa olur.

Başlık ve açıklama nasıl yazılır?

Sayfa başlığı, tarayıcı penceresinin üstünde ve arama sonuçlarında görünen metindir. Kaynak, başlığın tarayıcıda ya da arama sonucunda kırpılmaması için 50-60 aralığında tutulmasını önerir (Jiménez-Crespo 2024, s. 180). Türkçede aynı bilgi genellikle daha uzun yer kapladığı için bu sınır zorlanır.

Açıklama üst verisi ise sayfanın kısa tanıtımıdır ve arama sonucunda başlığın altında çıkar. Hem arama motoruna hem kullanıcıya sayfanın konusunu anlatır. Bu metin kaynak dildeki açıklamanın çevirisi olmak zorunda değildir; hedef pazarda tıklanma üreten ifade tercih edilir.

Anahtar kelime alanı bugün eskisi kadar ağırlık taşımaz. Bunun nedeni, geliştiricilerin algoritmayı yanıltmak için bu alana gereksiz kelime doldurma alışkanlığıdır. Yine de kullanılacaksa doğrudan çeviriyle değil, yerel karşılıklarla doldurulmalıdır.

Teknik taraf: metin dışındaki etkenler

SEO’nun yalnızca dilsel bir tarafı yoktur. Teknik yön; sitenin mimarisi, kodlaması ve ölü bağlantı bulunmaması ile ilgilidir. Site güvenliği ve kullanıcı deneyimi de bu tarafta sayılır (Jud ve Massey 2011). Bunlar çevirmenin değil, geliştirici ekibin sorumluluğundadır.

Bu ayrımı bilmek beklenti yönetimi açısından önemlidir. Metin tarafı kusursuz olsa bile teknik taraf aksıyorsa görünürlük artmaz. Tersi de doğrudur. İki tarafın birbirinden habersiz çalıştığı projelerde sonuç genellikle her iki ekibi de hayal kırıklığına uğratır.

Çevrimiçi araçlar mevcut sayfalar için anahtar kelime çıkarımı yapabilir. Kaynak bunlar arasında arama eğilimi ve reklam anahtar kelime araçlarını ve tarayıcıya gömülü denetim eklentilerini sayar. Bu araçlar hazırlık aşamasını kısaltır ama yerel dilbilimcinin yargısının yerini tutmaz.

Uygulamada işe yarayan teknikler

Kaynak, hedef dilde görünürlüğü artırmak için yaygın kabul görmüş bir dizi teknik sıralar. Bunlar sihirli formüller değil, metni hem kullanıcı hem dizinleyici için okunaklı kılan sade kurallardır.

1. Sayfanın konusunu açıkça belirten, tercihen birden çok kelimeden oluşan anahtar ifadeler kullanın.
2. Anahtar ifadeleri her paragrafın, bölümün ve başlığın ilk kelimelerine yerleştirin.
3. Başlıkları kısa tutun ve altmış sınırını aşmayın.
4. Bağlantıları çalışır durumda tutun; sayfa içi bağlantılarda açık ve anlaşılır bağlantı metni kullanın.
5. Hedef pazarda sayfaya trafik getiren aramaların çözümlemesini geliştiricilerden isteyin.
6. Gerekli olduğu durumlarda kelime sınırlarına uyun; haber metinlerinde bu sınır sıklıkla üç yüz kelimedir.
7. Kullanıcıların sık yaptığı yazım hatalarını anahtar kelime listesine ekleyin.

Bu listedeki maddelerin çoğu aynı zamanda iyi yazı kurallarıdır. Anahtar ifadeyi başa almak, okuyucunun ekranda tarayarak okuduğu gerçeğiyle örtüşür. Kısa başlık, dar ekranda kırpılmayı önler. Yani görünürlük için yapılan düzenlemelerin büyük bölümü, okunabilirliği de iyileştirir.

Buna karşılık aşırıya kaçmak ters teper. Aynı ifadeyi her cümlede tekrarlamak metni yapay hâle getirir ve okuyucuyu uzaklaştırır. Kaynak, anahtar kelime alanının değer kaybetmesini tam olarak bu tür zorlamalara bağlar. Ölçü, metnin doğal akışını koruyacak yoğunluktur.

Görseller ve videolar da sıralanır

Arama motoru görünürlüğü yalnızca sayfalarla ilgili değildir. Görsel aramada ve video platformlarında da sıralama vardır. Yerelleştirilen sayfa görsel ya da video içeriyorsa, bunların başlıkları, açıklamaları ve alternatif metinleri yükleme öncesinde uyarlanmalıdır (Jiménez-Crespo 2024, s. 188).

Alternatif metnin ikili işlevi vardır. Bir yandan görme engelli kullanıcılar ve yavaş bağlantıda görselleri kapatan ziyaretçiler için bağlam sağlar, öte yandan arama motoru tarayıcılarının sayfayı anlamasına yardımcı olur. Bu yüzden dolgu metinle geçiştirilmemelidir.

Alternatif metin yazarken görselin işlevini bilmek gerekir. Yalnızca süsleme amaçlı görsellerde alan boş bırakılır; içeriğin parçası olan grafik ve tablolarda ise bilginin tamamı betimlenir. Metinlerin noktayla bitirilmesi, ekran okuyucunun duraklamasını sağlar.

Aynı görselin farklı dil sürümlerinde farklı alternatif metinler taşıması normaldir. Dosya aynı kalır, betimleme yerelleşir. Kaynak bunu üç dilli bir örnek üzerinden gösterir: aynı köprü fotoğrafı her dilde o dilin kendi betimlemesiyle etiketlenir. Bu ayrıntı, çoğu projede otomatik olarak atlanır.

Türkiye bağlamı

Türkçede arama davranışı, dilin yapısı nedeniyle özel bir sorun üretir. Sondan eklemeli yapı sayesinde aynı kavram onlarca biçimde yazılabilir: “çeviri fiyatı”, “çeviri fiyatları”, “çeviri ücreti”, “tercüme fiyat”. Tek bir kaynak ifadeden bu varyantları türetmek mümkün değildir; liste yerel olarak hazırlanmalıdır.

İkinci mesele Türkçe karakterlerdir. Kullanıcıların bir bölümü arama kutusuna şapkasız ve noktasız yazar. Anahtar kelime listesine bu varyantların da eklenmesi, kaynağın yazım hatalarıyla ilgili önerisiyle örtüşür. Adres yapısında ise Türkçe karakterlerin dönüştürülmesi standart uygulamadır.

Üçüncüsü terim tercihidir. “Çeviri” ile “tercüme” gibi eş anlamlı çiftlerde hangi biçimin daha çok arandığı sektöre ve bölgeye göre değişir. Bu tercih, çeviri kararı değil pazar kararıdır ve verilerle desteklenmelidir.

Bu sizin için ne anlama geliyor?

Sitenizi yeni bir dile açarken görünürlüğü sonraya bırakmak, çoğu zaman metnin ikinci kez elden geçirilmesi anlamına gelir. Aşağıdaki sıra bunu önler.

1. Çeviri başlamadan önce hedef dil için bağımsız bir anahtar ifade listesi hazırlatın.
2. Listeyi sayfa sayfa eşleştirin; her sayfaya bir ana ifade atayın.
3. Başlık ve açıklama üst verilerini ayrı bir dosyada, karakter sınırlarıyla birlikte teslim edin.
4. Görsel alternatif metinlerini çeviri kapsamına dahil edin.
5. Yayına aldıktan sonra ilk üç ayda arama verilerini izleyip listeyi güncelleyin.

Bu adımlar çeviri bütçesini ciddi biçimde artırmaz ama sonucun karşılığını görünür kılar. Sunduğumuz kapsamları çeviri hizmetleri sayfamızda inceleyebilir, benzer konulardaki yazılara bilgi merkezimizden ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Anahtar kelime listesi ne zaman hazırlanır?

Çeviriye başlamadan önce. Kaynak, yerelleştiricinin metne girişmeden önce hedef dil için bağımsız bir anahtar kelime listesi oluşturması gerektiğini belirtir. Liste sonradan hazırlanırsa metin yeniden ele alınmak zorunda kalır ve iş iki kez yapılır.

Anahtar kelime etiketi hâlâ önemli mi?

Eskisi kadar değil. Geliştiricilerin algoritmayı yanıltmak için bu alana gereksiz kelime doldurması nedeniyle etiketin ağırlığı azalmıştır. Yine de doldurulacaksa doğrudan çeviri yerine hedef bölgeye uyarlanmış ifadelerle doldurulmalıdır.

Görsellerin arama motorunda karşılığı var mı?

Var. Arama motorları görselleri ve videoları da sıralar. Bu nedenle görsel alternatif metinlerinin, video başlıklarının ve açıklamalarının yükleme öncesinde hedef dile uyarlanması gerekir. Alternatif metin ayrıca ekran okuyucular için de gereklidir.

Çok dilli SEO’yu çeviri bürosu mu yapmalı?

Çoğu projede iş bölümü gerekir. Anahtar kelime araştırması ve yerel pazar bilgisi için yerel dilbilimci ve pazarlama ekibiyle birlikte çalışmak gerekir. Çeviri tarafı bu listeyi metne yedirir; teknik taraf ise geliştiricinin sorumluluğundadır.

Kaynaklar

• Jiménez-Crespo, M. A. (2024). Localization in Translation. Routledge, s. 185-188.
• Jud, P. & Massey, G. (2011). Arama motoru optimizasyonu ve çeviri, s. 148.
• Achkasov, A. (2015). SEO odaklı çeviride gerekli beceriler üzerine.